حمیده خیرآبادی

یک مادر دلسوز، مهربان و حرف گوش‌کن همسر. اگر کاری هم از دستش برنمی‌آمد، اما سعی می‌کرد بین بچه هایش همیشه آتش بس برقرار باشد تا در آرامش و مهربانی کنار هم زندگی کنند. او کسی نیست جز زنده‌یاد حمیده خیرآبادی که همیشه نقش چنین مادرانی را برعهده داشت؛ از سریال پدرسالار گرفته تا کهنه‌سوار، دردسر والدین، خانه سبز، در قلب من و… با وجود این‌که زنده یاد خیرآبادی این نقش را بارها در آثار مختلف تلویزیونی تکرار کرد، اما هرگز بیننده از او خسته نشد و نقش هایش همیشه در ذهن مخاطبان به یادگار مانده است.

ثریا قاسمی

مگر می‌شود مخاطبان دهه ۷۰ تلویزیون مادر سنتی و مهربان سریال «در پناه تو» را فراموش کرده باشند. بویژه این‌که تکیه‌کلام «محمدم» او زبانزد مردم شده بود، زیرا خطاب به پسرش که نقش آن را حسن جوهرچی بازی می‌کرد به جای محمد می‌گفت محمدم! او یک مادر غمخوار بود که هیچ وقت پسرش را سوال‌پیچ نمی‌کرد و از نگاهش متوجه می‌شد که او چه حس و حالی دارد. وقتی ناراحت بود، سکوت می‌کرد و فریاد نمی‌زد. ثریا قاسمی در سریال‌های دیگر همچون شب دهم، جراحت، صاحبدلان و… نیز نقش یک مادر غمخوار را به عهده داشته است.

پروانه معصومی

یک مادر مقتدر، اما تنها که بعد از مرگ همسرش، پسرش را بزرگ کرده و حالا این پسر برای خودش پلیس شده است. این مادر بسیار محکم و استوار است. همه در محله او را می‌شناسند و احترامش می‌کنند. با وجود این‌که پسرش شغل مهمی دارد، اما همچنان پشتوانه گرم و محکمی برای پسرش در لحظاتی است که دچار نا‌امیدی می‌شود. این مادر مقتدر را پروانه معصومی در سریال تلویزیونی پلیس جوان به کارگردانی سیروس مقدم بازی کرد. او به زیبایی تصویرگر یک مادر مقتدر در تلویزیون شد.

آزیتا حاجیان

همسرش فوت شده، اما این باعث نشده که دستش جلوی دیگران دراز باشد؛ به همین دلیل چادر همت به کمر می‌بندد و کار می‌کند، چون دلش می‌خواهد بچه هایش با نان حلال بزرگ شوند. گرچه حقوقش کم است، اما آرامش را در اتاق کوچک خانه‌اش جاری کرده. در بیمارستان کار می‌کند و پنهانی و به دور از چشم بچه هایش پرستار خصوصی سرهنگ است که به کما رفته است. او از کما در می‌آید و بدون این‌که کسی متوجه شود با او ازدواج می‌کند، اما بعد از مدتی سرهنگ و ثریا رو به رو هم می‌ایستند. این مادر متفاوت را کسی بازی نکرد جز آزیتا حاجیان.

افسانه بایگان

او وکیل است، اما وجود دغدغه‌هایی که در کار دارد، باعث نمی‌شود که در خانه یک زن تمام‌عیار نباشد. به همین دلیل وقتی وارد خانه می‌شود یک مادر کامل است که سعی می‌کند برای همسر و تنها فرزندش بهترین باشد. نمونه یک مادر مهربان است که همه ویژگی‌های خوب در او در جمع شده است. علاوه بر آن که بسیار مذهبی است و نجواهایش با پروردگار سر سجاده نماز از او تصویر یک مادر روحانی هم ساخت. او کسی نیست جز افسانه بایگان که در سریال روز حسرت به کارگردانی سیروس مقدم این تصویر را از مادران ماندگار کرد.

مهرانه مهین‌ترابی

اولین مادر مدرن تلویزیون است. مادری که فقط نقشش به آشپزخانه خانه منتهی نمی‌شود، بلکه برای خودش صاحب شغل است. او تحصیلکرده رشته وکالت است و همراه همسرش (زنده‌یاد خسرو شکیبایی) در دادگاه خانواده کار می‌کند و به دنبال گرفتن حق موکلانش است. البته در خانه یک مادر مهربان است و نه یک مادر وکیل. یکی دیگر از ویژگی‌های این مادر این است که به هیچ وجه با عروسش چالش مادر شوهر و عروس را ندارد و مثل یک مادر مهربان رفتار می‌کند. این مادر مدرن مهربان را مهرانه مهین‌ترابی در سریال تلویزیونی خانه سبز برای مخاطبان بازی کرد.

گلچهره سجادیه

رعنا دختر یک حاجی بازاری است. او برادری به نام منصور دارد. پس از مدتی یک معلم به خواستگاری رعنا می‌آید و با وجود مخالفت‌های منصور با او ازدواج می‌کند. پس از مدتی، اما شوهر رعنا به خاطر شرکت در فعالیت‌های سیاسی قبل از انقلاب اسلامی دستگیر و روانه زندان می‌شود. رعنا بعد از شهادت همسرش تصمیم می‌گیرد به تنهایی دو فرزندش را بزرگ کند، اما مشکلات دست از سر او برنمی‌دارد، چراکه در یک درگیری خیابانی پسرش مفقود می‌شود و از سوی دیگر دخترش هم می‌خواهد با پسر منصور ازدواج کند. نقش این مادر نگران و محکم را گلچهره سجادیه در سریال رعنا در ذهن مخاطب ماندگار کرد.

نیکو خردمند

سن و سالی از مادر گذشته و دوران میانسالی را سپری می‌کند. تنهاست و بچه‌هایش کمتر به او سر می‌زنند، اما با این وجود هرازگاهی که به دیدنش می‌آیند با مهربانی رفتار می‌کند و اخم به چهره نمی‌آورد. تا این‌که یک روز توسط سه دزد دزیده می‌شود. او که مدت‌هاست دوست داشت به فرزندانش محبت کند، اما این بستر فراهم نمی‌شد، با خودش تصمیم می‌گیرد دست مهربانی را به سر این دزدان بکشد و همین اتفاق باعث می‌شود تا دزدان مادربزرگ مسیر زندگی‌شان را تغییر بدهند. این نقش را زنده‌یاد نیکو خردمند در سریال دزدان مادربزرگ ایفا کرد.

پروین قائم‌مقامی

اهل شهر اراک است. گرچه از اواسط دهه ۸۰ فعالیت بازیگری‌اش را شروع کرد، اما آغازی توفانی داشت و با ایفای نقش مادرهای خوشمزه خودش را در دل مخاطبان جا کرد. او فقط یک مادر تپل و مهربان نیست، زیرا گاهی کنجکاوی دست از سرش برنمی‌دارد و تا وقتی به جواب سوالش نرسد، امکان ندارد ماجرا را تمام کند. گاهی هم در سریال‌ها بین بچه‌هایش تفاوت می‌گذارد. او کسی نیست جز پروین قائمی، مادر بهاره رهنما که تا به امروز این نقش را در سریال‌هایی همچون ساختمان پزشکان، در حاشیه، مرد هزارچهره، خانه اجاره‌ای و مسافران بازی کرده است.

مریم امیرجلالی

یک مادر جدید! یک مادر که مردم نمونه‌اش را در تلویزیون ندیده بودند، اما با نشان دادن یک چهره تازه از مادران، مخاطبان زیادی را با خودش همراه کرد؛ زیرا بینندگان تلویزیون تا قبل از سریال «خانه به دوش» همیشه تصویر مادران مهربان و دلسوز را در ذهن داشتند، اما مریم امیرجلالی با چهره‌ای جدید توانست تابوی ذهنی مخاطبان را بشکند و یک مادر واقعی را به تصویر بکشد، مادری که داد و فریاد هم می‌زند و با جیغ‌های بنفش کارش را پیش می‌برد. این بازیگر این نقش را در سریال‌های متهم گریخت، ترش و شیرین و … تکرار کرد.

ریما رامین‌فر

وقتی در خانه است، یک مادر سنتی، بسیار مهربان و خانواده‌دوست است که تلاش می‌کند هر کاری از دستش بر می‌آید برای همسر و دوقلوهایش انجام بدهد، اما سنتی بودنش باعث نشده که از تحصیل غافل شود. به همین دلیل دانشگاه هم می‌رود و فعالیت اجتماعی هم دارد. تا این‌که تصمیم می‌گیرد نماینده مردم در شورای شهر شود. گرچه رقابت سنگین است، اما او رقیبانش را کنار می‌زند و انتخاب می‌شود. این مادر سنتی و مدرن را کسی بازی نکرد جز ریما رامین‌فر در سریال تلویزیونی «پایتخت» به کارگردانی سیروس مقدم. در واقع می‌توان گفت او اولین مادر تلویزیون است که فعالیت سیاسی اجتماعی خیلی رسمی و علنی داشت.

فاطمه معتمدآریا

شوهرش به جبهه رفته و او سرپرست خانواده است. در روستا زندگی می‌کند، اما با چنگ و دندان مراقب فرزندانش است. سقف شیروانی خانه خراب می‌شود و او به تنهایی روی بام خانه می‌رود تا آن را درست کند. بعد از کلی دردسر مادر یک دختر جنگ‌زده می‌شود و به او پناه می‌دهد. هر روز موهایش را می‌بافد و نوازشش می‌کند. این مادر مهربان کسی نیست جز فاطمه معتمدآریا که این نقش را به زبیایی در سریال گل پامچال خلق کرد؛ این بازیگر توانمند، اما در سریال زیر تیغ ایفاگر یک مادر دیگر بود، مادری که به خاطر قتل غیرعمدی که همسرش مرتکب شده با مشکلات زندگی می‌جنگد و فرزندانش را زیر بال و پر خود گرفته و نمی‌گذارد کسی اشک‌هایش را ببیند.

رویا تیموریان

یک مادر متفاوت که رفتارهای عجیب و غریب دارد؛ یک مادر که به خیال خودش فکر می‌کند خیلی با سواد است، اما وقتی حرف می‌زند، همه متوجه می‌شوند برخلاف آنچه نشان می‌دهد، با سواد هم نیست، زیرا بیشتر واژه‌ها را نمی‌تواند درست ادا کند. البته این مادر فقط رفتارهایش برای بقیه عجیب نیست، بلکه لباس‌هایی هم می‌پوشد که همه را متعجب می‌کند. او کسی نیست جز رویا تیموریان که در سریال تلویزیونی شمس‌العماره به کارگردانی سامان مقدم نقش یک مادر متفاوت را به زیبایی بازی و تصویر جالبی از مادران را در ذهن مخاطبان حک کرد.

ویشکا آسایش

یک مادر عصا قورت داده که رفتارش سرد و نگاهش بی‌فروغ است. به تازگی از اروپا به ایران برگشته و هرگز سال‌های بزرگ شدن فرزندش را ندیده است، زیرا دخترش در ایران بود و او خارج از کشور. در ظاهر یک مادر سرد و سنگدل است، اما با پیشرفت قصه مشخص می‌شود که او گذشته بسیار تلخی داشته، گذشته‌ای که او را به ناچار مجبور کرده که ترک وطن کند. حالا بعد از گذشت سال‌ها به دنبال یک رابطه گرم و صمیمی با دخترش است. این مادر متفاوت را ویشکا آسایش در سریال تلویزیونی «پرده‌نشین» به کارگردانی بهروز شعیبی بازی کرد.

فاطمه عودباشی

رادیو و تلویزیون