البته سقاخانه بازار قوام الدوله هم هست یا سقاخانه کربلایی علی گمرک چی، وزیر گمرک ناصرالدین شاه که محلی ها به آن سقاخانه کل عباسعلی می گویند و در خیابان اسدی منش یا البرز سابق قرار دارد.

خیابان شاهپور یا وحدت اسلامی، یکی از محله های تاریخی و قدیمی تهران است که از میدان حسن آباد شروع می شود و تا خیابان شوش در جنوب ادامه می یابد و جدا از وجود سقاخانه ها و مساجد قدیمی دارای بافتی سنتی و قدیمی است.

محله ای که وقتی در آن قدم بزنید، هنوز خانه های قدیمی را می بینید که یاس های خوشبو دیوارهایشان را پوشانده و کوچه های باریک با طاق های زیبا و معماری سنتی خود بخش زیادی از این محل را شکل داده است؛ بخصوص در میدان شاهپور، با آن بازارچه زیبا با طاق ضربی و مقرنس هایش، هنوز هم نورگیرهای زیبای بازار در روز رقص نور را به نمایش می گذارد و بوی عطاری آن آدم را سرمست می کند. بازار قوام الدوله شاهپور هنوز از محله های بااصالت تهران است که انتهایش به بازار بزرگ تهران راه می یابد. اگر گذرتان به آنجا افتاد بد نیست سری هم به خانه پدری دکتر حسابی بزنید که حالا بخشی از آن تبدیل به کلینیک گل و گیاه شهرداری شده است. در کنار آن اولین کلیسایی هم که در تهران ساخته شد قرار دارد. کلیسای سورپ گئورک در سال ۱۷۹۵ میلادی ساخته شد که اکنون خانه سالمندان است.

خیابان شاهپور از میدان تاریخی حسن آباد شروع می شود. ابتدای این خیابان زمانی بورس فروش سیسمونی برای نوزادان بود، اما الان بیشتر مغازه ها در حال تبدیل شدن به لوسترفروشی است. در ضلع شرقی خیابان پارک سنگلج یا پارک شهر قرار دارد، پارکی که در قدمت و زیبایی در تهران جزو اولین هاست؛ این پارک با درختان کهنسال از گونه های مختلف و فضای زیبا آرام و کتابخانه بزرگش که اولین کتابخانه عمومی تهران است و سفره خانه و باغ پرندگان و موزه صلح و شهربازی جای جذابی است برای گذران یک روز تعطیل.

اما در کنار پارک، تماشاخانه سنگلج را هم فراموش نکنید. در روز های غیرتعطیل به دلیل وجود سازمان ها و اداراتی مثل شهرداری و روزنامه رسمی کشور و شورای شهر تهران و پزشکی قانونی خیابان بهشت بسیار شلوغ است.

خانه شیخ فضل الله روبه ویرانی است

در همین محدوده یکی از خیابان های فرعی خیابان بهشت، شیخ فضل الله نوری است که دلیل این نامگذاری وجود خانه شیخ فضل الله و مسجدی است که در آن نماز می گزارد. خیلی وقایع که در دوره مشروطه برای شیخ فضل الله اتفاق افتاد در همین خیابان بوده است. متاسفانه خانه ایشان روبه ویرانی است و بجز دیوارهایش بخش های دیگر قابل دیدن نیست، اما مسجد هنوز کاربرد خود را دارد.

بعد از خیابان بهشت به چهارراه ابوسعید می رسید، خیابانی که به چهارراه گلوبندک ختم می شود. این خیابان بیشتر به وجود مغازه های لوستر و آینه و شمعدان و آباژورفروشی معروف است و در شب وقتی چراغ مغازه ها روشن می شود این خیابان چون جواهری درخشان می درخشد. البته همه اینها به اندازه خانه قدیمی که درست سر چهارراه قرار دارد و تبدیل به یکی از ادارات شهرداری شده است زیبا نیست.

پایین تر از ابوسعید هم جولانگاه معجون فروشی های شاهپور است؛ معجون فروشی هایی که هنگام عبور از مقابل شان، احتمالا تجمع عجیب خودرو های خصوصا مدل بالا، شگفت زده تان می کند. معجون فروشی علی بابا، قدیمی ترین و معروف ترین معجون فروشی این محدوده است و قطعا پرمشتری ترین شان.

باغی که دیگر نیست

اما از محله های معروف دیگر شاهپور خیابان فرهنگ است که در گذشته نه چندان دور مسکن فرهنگیان بود و مسجد ولی الله سنگلجی هم از مساجد قدیمی در این محل است. بعد از آن می رسید به میدان وحدت اسلامی با تمام قدمتش که قبلا گفتیم و خیابان غربی میدان که به پل امیربهادر می رسد و انجمن مفاخر و آثار ملی با ساختمانی بسیار زیبا در آنجا قرار دارد. تاریخ ساخت آن به زمان قاجار برمی گردد. این مکان عمارت امیربهادر، فرزند محمدصادق خان آجودان باشی مظفرالدین شاه و وزیر دربار محمدعلی شاه بوده است. روبه روی این عمارت یخچال قدیمی هم وجود داشته که چیزی از آن باقی نمانده است. اما پایین میدان وحدت اسلامی بیمارستان معروف رازی قرار دارد که بیمارستان تخصصی پوست و مو بوده و یکی از بیمارستان های قدیمی تهران است.

خیابان همین طور ادامه دارد تا چهارراه مختاری که زمانی باغی در آنجا قرار داشت که تا میدان راه آهن می رسید و متعلق به مختارالسلطنه بود که متاسفانه از آن فقط نامی باقی مانده است. اداره آگاهی تهران هم در این محدوده قرار دارد که یکی از مراکز مهم شهربانی تهران قدیم نیز بوده است.

از معجون فروشی تا ویتامینه سرا

اما غذاخوری ها در این محله بیشتر سنتی است و هنوز غذاخوری های فرنگی در این خیابان جایی ندارد و فست فودی ها هم کمتر اینجا مشتری دارند، ولی تا دلتان بخواهد اینجا سفره خانه و چلوکبابی و قهوه خانه موجود است. اما چیزی که باعث شهرت خوراکی های این خیابان شده است معجون فروشی هایی است که از آغاز به کار باباعلی در میدان شاهپور شروع شده است و تا حالا با باز شدن چند ویتامینه سرا ادامه پیدا کرده است.

شما در بخش های مختلف خیابان معجون فروشی هایی را می بینید که حالا با نام ویتامینه سرا کار می کنند و نوشیدنی غلیظی از شیر و خرما و موز و دارچین و خیلی چیزهای دیگر در آن می ریزند و در نهایت یک لیوان بمب انرژی به شما تحویل می دهند.

مجاورت با میدان امام خمینی و میدان حسن آباد و پایانه ای که کنار پارک شهر قرار دارد مسیرهای زیادی را برای رسیدن به خیابان شاهپور پیش پای شما قرار داده و راه رسیدن به این منطقه را بسیار راحت کرده است.

اکرم بیگی / چمدان (ضمیمه آخر هفته روزنامه جام جم)