اما در این میان خانه های مهم و تاریخی دیگری هم هستند که یادگار چهره ای متفاوتند؛ چهره هایی که هیچ شباهتی به فلان وزیر و فلان امیر و بهمان الدوله ندارد و سال های سال مردم با عشق پا به این خانه ها می گذاشتند و حرمت صاحبخانه اش نه به دلیل امور دنیوی، که محصول تقوا و فروتنی و عبادت بوده است. صحبت از خانه های تاریخی برخی علما و بزرگان دین است.

چند ماه پیش بود که خبری در حوزه میراث فرهنگی جنجال برانگیز شد. خبری که از خرید اشتباهی خانه مدرس توسط سازمان میراث فرهنگی حکایت داشت، اما مدیر کل میراث فرهنگی و گردشگری استان تهران این اشتباه را به دولت های قبل و اوایل دهه ۸۰ مربوط دانست و از خرید خانه واقعی مدرس به مبلغ ۳ میلیارد و ۹۰۰ میلیون تومان توسط خیرین و تبدیل آن به دارالقرآن خبر داد.

این بنای ۱۵۰ ساله توسط مرتضی نجفی قدسی، مسئول دارالقرآن امام علی (ع) خریداری شده است تا پس از بازسازی به مرکز فعالیت های قرآنی و محلی برای یادواره این شهید تبدیل شود.

نجفی قدسی درخصوص جزئیات خرید خانه مدرس و تبدیل آن به دارالقرآن می گوید: «یکی از برنامه های ما در راستای اشاعه و ترویج قرآن و فرهنگ قرآن خوانی در جامعه، احیا و تبدیل خانه های علما و بزرگان دین به دارالقرآن و محلی برای برگزاری نشست و کلاس های آموزشی است. به این منظور در روز مشروطیت طی هماهنگی های انجام شده با حضور احمد مسجد جامعی رئیس وقت شورای اسلامی شهر تهران، بازدیدی از منزل شهید مدرس داشتیم که در آنجا مسجدجامعی به ما پیشنهاد کرد این خانه را برای تبدیل به دارالقرآن بخریم.»

خانه شهید مدرس که در نزدیکی چهارراه سرچشمه و در بن بستی به نام مدرس واقع شده تا سال ۱۳۲۲ در تملک فرزند او بود از آن پس در اختیار مرحوم سیداحمد کتابچی ناشر و مؤسس کتابفروشی اسلامیه قرار گرفت و تا اوایل سال ۹۴ مالکیت آن در دست فرزندان کتابچی بود.

خانه مدرس با متراژی بالغ بر ۹۰۰ متر منزل بزرگی است و از بخش های مختلف اندرونی و بیرونی، مطبخ، کالسکه خانه و… تشکیل شده است. ۹ اتاق، دو حیاط جانبی و یک سالن بزرگ دارد. در این خانه تاریخی مجموعه ای از هنر ها شامل گچبری، حجاری، آجر کاری، گره چینی، نقاشی و کتیبه نگاری به کار رفته است. این خانه در سال ۸۸ با شماره ۱۰۸۴۷ در فهرست آثار ملی کشور جای گرفت، از این رو رعایت قوانین میراث فرهنگی در انجام عملیات عمرانی و مرمتی در آن الزامی است.

این خانه جدای از خانه نصیر الدوله بوده و لازم به ذکر است ناصر پازوکی، مدیر کل اداره میراث فرهنگی استان تهران در سال ۸۸ در گفت وگو با خبرگزاری میراث فرهنگی درباره ثبت خانه مجاور بنای تاریخی مدرس که طی ماه های گذشته در صدر اخبار این حوزه قرار داشت، اعلام کرده بود: «خانه نصیرالدوله با شماره ۱۰۸۴۸ در فهرست آثار ملی کشور قرار گرفته است.»

خانه مدرس در حال حاضر توسط کارشناسان میراث فرهنگی در دست مرمت است و به گفته نجفی قدسی سعی بر آن است تا شش ماه دیگر به بهره برداری برسد. تاکنون حدود سه میلیارد تومان برای احیای این خانه تاریخی هزینه شده و موسس دارالقرآن امام علی(ع) در نظر دارد از این منزل برای تدریس دروس حوزوی و قرآن بهره ببرد و «دارالقرآن شهید مدرس» نامیده شود، چراکه شهید مدرس در آن مکان تدریس می کرد و برکات این عمل در خانه محفوظ است.

همچنین قرار است بخشی از این منزل به عنوان معرفی آثار علمی، فرهنگی و سیاسی شهید مدرس و شناخت این عالم بزرگ که حرکت دینی و سیاسی او الگوی انقلاب اسلامی ایران بوده است، اختصاص پیدا کند و سیر مبارزات شهید مدرس به نمایش درآید و اسنادی که در ارتباط با این شهید موجود است در این مکان گردآوری و به نمایش گذاشته خواهد شد.

خانه علامه طباطبایی

خرید خانه مدرس و تبدیل آن به دارالقرآن تنها فعالیت نجفی قدسی در خرید خانه های تاریخی نیست، بلکه پیش از این، مؤسس دارالقرآن امام علی(ع) به خریداری منزل علامه طباطبایی در قم و احیا و مرمت آن اقدام کرده بود که در نتیجه آن شاهد فعالیت دارالقرآن علامه طباطبایی هستیم.

خرید این خانه توسط نجفی قدسی نیز داستان جالبی دارد. او در این خصوص می گوید: «حدود سه سال پیش درصدد دایر کردن شعبه ای از دارالقرآن امام علی(ع) در قم بودم. برای این منظور به دنبال خرید خانه ای برآمدم تا بتوان کلاس های آموزشی را در آن برپا کرد. روزی با آیت الله العظمی سبحانی همراه شدم که ایشان نظرش به خانه ای جلب شد و به من پیشنهاد خرید آن را دادند. آن خانه، خانه علامه طباطبایی بود.»

او ادامه می دهد: «پس از خرید این منزل از فرزندان علامه، این مکان توسط کارشناسان بازسازی شد. با توجه به آن که مهندسی این خانه توسط علامه طباطبایی انجام شده بود ترجیح دادیم به ترکیب بنا دست نزنیم و آن را حفظ کنیم، از این رو درصدد استحکام بخشی بنا برآمدیم. برای خرید و احیای خانه علامه طباطبایی حدود سه میلیارد تومان هزینه شد و در حال حاضر بیش از دو سال است به مرکزی فعال در امور قرآنی تبدیل شده است که بیشتر به فعالیت های تفسیری می پردازد.»

تاکنون جلسات و همایش های قرآنی، پژوهشی، علمی و تفسیری در این مکان برپا و مجمع طلاب حافظ قرآن کریم هم در این بیت تشکیل شده است و به صورت هفتگی جلسات ارتقای تلاوت و تفسیر قرآن را با حضور اساتید برگزار می کند.

خرید خانه های دو عالم بزرگ دیگر در تهران و احیای آنها از جمله برنامه های آینده دارالقرآن امام علی(ع) است که طی سال های آینده انجام خواهد شد. نجفی قدسی با تاکید بر آن که با اهداف فرهنگی و قرآنی درصدد خرید و احیای خانه های تاریخی علمایی همچون مدرس و طباطبایی برآمده است، یادآور شد: «با توجه به آن که متولی میراث فرهنگی و خانه های تاریخی، سازمان میراث فرهنگی است، حفظ و احیای این بناها به عهده این سازمان است. اما با توجه به آن که سازمان میراث فرهنگی توان خرید خانه هایی مانند خانه مدرس را ندارد و از حضور بخش خصوصی در این حوزه استقبال می کند سعی در برقراری تعاملی دوسویه داشتیم که تاکنون موفق بوده است. امید است بتوانیم در راستای اشاعه فرهنگ قرآن و قرآن خوانی این کار را ادامه دهیم.»

معصومه دیودار / جام جم