یکی از مسائلی که برخی از خانواده‌ها درگیر آن می‌شوند بدزبانی و ناسزاگویی کودکان است. معمولا والدین معتقدند کودک آنها حرف زشت و ناسزا را از جامعه و خارج از منزل می‌آموزد، اما باید اشاره کرد که خانواده مهم‌ترین نقش را در شکل‌گیری رفتار کودکان دارد و بسیاری‌ از رفتارهای کودکان از عملکرد والدین‌ آنها ریشه می‌گیرد. کودکان‌ رفتارهای‌ پدر و مادر و مراقبان خود را درونی‌ می‌کنند و به این حالت همانندسازی گفته می‌شود.‌ برخی خانواده‌ها از کلمات زشت و ناسزا استفاده نمی‌کنند و برایشان سوال ایجاد می‌شود که چرا فرزند آنها حرف زشت می‌زند. برای حل این مشکل در گام اول لازم است علل ناسزاگویی کودک شناسایی شود.

اگر کودک در شرایط عادی و بدون تنش هنگام مکالمه با دوستانش از ناسزا استفاده می‌کند احتمالا به این معناست که به این سبک و شیوه گفت‌وگو عادت کرده و آن را عادی می‌داند و باید با استفاده از شیوه‌های رفتاردرمانی به او کمک کرد تا عادت خود را ترک کند.

در نظر داشته باشید اولین باری که کودک ناسزا می‌گوید و حرف زشت می‌زند، اگر اطرافیان به او بخندند در حقیقت او را تشویق کرده‌اند تا حرف خود را تکرار کند.

در پاره‌ای‌ از موارد، کودکان‌ بدزبانی‌ را راهی‌ برای‌ رسیدن‌ به‌ اهداف‌ خود تلقی‌ می‌‌کنند و در درازمدت‌ جزو رفتار آنان‌ خواهد شد.

گاهی کودک به‌ عنوان‌ اعتراض‌ از ناسزا استفاده می‌کند و ناسزاگویی نوعی رفتار تلافی‌‌جویانه‌ است‌ که‌ بعضی‌ کودکان‌ در پیش‌ می‌گیرند و احساس‌ می‌کنند فقط‌ با ادای‌ این‌ گونه‌ کلمات‌ است‌ که‌ تخلیه‌ می‌شوند و می‌‌توانند خشم خود را ابراز کنند.

روش‌های سختگیرانه والدین، رفتارهای پرخاشگرانه بخصوص ناسزاگویی کودک را افزایش می‌دهد و تغییر شیوه‌های تعامل با کودک از تثبیت این رفتار جلوگیری می‌کند.

استفاده از این راهکارها برای درمان ناسزاگویی کودکان توصیه می‌شود:

کنترل محیط: کودکان حرف‌ها و رفتارهای گروه همسال خود را تکرار می‌کنند و باید مراقب مراودات آنها از سن دو سالگی باشیم زیرا از این سن کودکان کلام اطرافیان را تکرار می‌کنند.

حذف ناسزا در محیط: والدین و مراقبین کودک باید به طور کلی ناسزاگویی را متوقف کنند و به کودک توضیح دهند که آنها نیز قصد دارند تا رفتار ناپسند خود را ترک کنند.

دقت در انتخاب بازی: لازم است با دقت بیشتری کارتون ها، فیلم‌ها و بازی‌های رایانه‌ای را برای کودک انتخاب کنید.

نادیده گرفتن: در ابتدای درمان در مقابل ناسزاگویی کودک هیچ گونه واکنشی نشان ندهید و حرکات او را نادیده بگیرید و صبر کنید (زیرا ممکن است ناسزاگویی اتفاقی صورت گرفته باشد.)

رفتاردرمانی: با کودک صحبت کنید و برایش توضیح دهید هر روزی که حرف‌های ناپسند نزند یا درمهمانی‌ها رفتار نامناسب نداشته باشد امتیاز خواهد گرفت. می‌توانید از فرم‌های تغییر رفتار استفاده کنید و رفتارهای سالم کودک را با دادن امتیاز و پاداش تقویت کنید.

دکتر مهرنوش دارینی

‌ روان‌شناس و مشاور