آن‌گونه که عبدالرضا رحمانی فضلی، وزیر کشور گفته است میزان مشارکت در تهران ۵۰ درصد و در کل کشور ۶۲ درصد بوده و انتخابات با آرامش و با شکوه برگزار و همه هم قانون را در همه مراحل رعایت کرده‌اند، حتی جناح‌ها، شخصیت‌ها و کسانی که رد صلاحیت شده‌اند هم بررعایت قانون تأکید داشته‌اند.

به گفته وزیر کشور، در ایام انتخابات ۷ اسفند بیشترین همکاری از سوی همه و به ویژه رسانه‌ها بوده و رسانه‌ها با سیاست‌های اعلامی وزارت کشور و ستاد انتخابات کاملاً هماهنگ بوده‌اند.

حسینعلی امیری، سخنگوی وزارت کشور نیز با اشاره به نقش بی‌بدیل رسانه‌ها از اقدامات رسانه ملی تقدیر و تشکر کرده است.

سوال این‌جاست که رسانه ملی که همیشه و با همه توان در انتخابات برگزار شده در تاریخ جمهوری اسلامی مشارکت داشته و علاوه بر افزایش آگاهی و بصیرت مردم در آشنایی و شناخت افراد و گروه‌های سیاسی، با خنثی سازی توطئه رسانه‌های معاند و خنثی کردن دسیسه‌های آن‌ها، مردم را به شرکت هر چه بیشتر در انتخابات تحریک و تشویق کرده‌ است، چه میزان سهم و نقش داشته است در این مشارکت بالای ۶۲ درصدی؟

نقش رسانه ملی به گواهی آمارها

رسانه ملی در هفتم اسفند، روز انتخابات مجلس دهم و خبرگان پنجم، با بیش از ۴۷۴ ساعت برنامه زنده جلوه‌های زیبایی از حضور ملت ایران را در پای صندوق‌ها به تصویر کشید.

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، در بخش برنامه‌های زنده، سیمای جمهوری اسلامی با بیش از ۱۰۴ ساعت، صدا با ۱۶۵ ساعت، استان‌ها با ۱۱۹ ساعت، شبکه‌های برون‌مرزی با ۳۷ ساعت و خبر با بیش از ۴۸ ساعت برنامه زنده در قالب هزاران ارتباط زنده با مراکز رای‌گیری به برگزاری هر چه باشکوه‌تر حماسه ۷ اسفند کمک کردند.

معاونت سیما در شبکه‌های مختلف رسانه ملی با ۸۴ گزارشگر، ۴۷ مجری و ۶۰ تیم خبری، ۴۲۷ ارتباط با شعب تهران و استان‌ها برقرار و ۱۰۴ ساعت و ۴۵ دقیقه برنامه پخش کرد.

بر اساس این گزارش صدا و سیما با اعزام ۱۱۲۴ گروه خبری در روز انتخابات، ۱۴۸۹ گزارش مکتوب و بیش از ۴۸ ساعت گزارش تصویری تولید و پخش کرد.

اداره کل اخبار استان‌ها هم ۸۹۹ گروه خبری و اخبار داخلی خبرگزاری ۸۸ گروه به حوزه‌ها اعزام کردند، ضمن آن‌که شبکه خبر با اعزام ۶۱ گروه، باشگاه خبرنگاران با اعزام ۶۰ گروه، ادارات کل اخبار سیما ـ صدا هم با ۱۶ گروه توانستند در میان رای‌دهندگان انتخابات مجلس شورای اسلامی و خبرگان حضور یابند و این رویداد شکوهمند را منعکس کنند.

شبکه‌های العالم، کوثر، سحر، پرس تی‌وی و هیسپان تی‌وی هم با ۳۷ ساعت برنامه زنده و ۴۷ برنامه ویژه تلاش کردند مخاطبان برون‌مرزی رسانه ملی را با جلوه‌هایی از حرکت پیروزمندانه ملت ایران در آزمون انتخابات آشنا کنند.

واحد موسیقی رسانه ملی ۱۸۱ برنامه برای تهییج و افزایش حضور مردم پای صندوق‌های رای تهیه و با رویکرد قومیتی و سلایق مخاطبان در روز انتخابات روی آنتن فرستاد.

معاونت فنی هم با سیگنال رسانی به ۳۳ استان کشور امکان ارتباط زنده به مدت ۲۸۴۲۰ دقیقه را فراهم کرد تا خادمان ملت در رسانه ملی بتوانند جلوه‌هایی از مردم‌سالاری دینی را در روز انتخابات به نمایش بگذارند.

انتخابات، ضرورت تنفس اجتماعی

رئیس مرکز پژوهش و سنجش افکار صدا و سیما گفت: انتخابات درهر کشوری محمل جابجایی قدرت و گردش نخبگان است، بنابراین ضمن اینکه انتخابات نماد مردم سالاری هرکشوری است، زمینه یک تنفس اجتماعی و تعامل سیاسی را فراهم می‌کند که ارکان قدرت بتوانند با ثبات بیشتری به استمرار آن نظام کمک کنند.

دکتر جعفرعبدالملکی افزود: انتخابات در ادبیات سیاسی جهان یک کارکرد مهم دارد و آن عبارت است از توان و کارکرد پیشبرندگی نظام و اینکه مقبولیت یک نظام حکومتی را در یک نگاه جهانی نشان می‌دهد. نشان می‌دهد که یک نظام یا یک حکومت تا چه اندازه مورد تأیید و پذیرش قاطبه مردم و قاعده هرم جامعه است.

وی گفت: انتخابات مکانیزم و رفراندومی است که به صورت قانونمند تعریف شده و مقبولیت خود را به سنجش می گذارد که تا چه اندازه مقبولیت دارد. این قاطبه مردم شامل نخبگان، طبقات متوسط جامعه و توده‌ها و لایه‌های پایین جامعه است بنابراین انتخابات برای جوامع مردم سالار مهم است.

عبدالملکی تصریح کرد: رسانه بواسطه برخورداری از نقش میانجی میان حاکمیت و توده‌های مردم، باید به‌طور مداوم نیازهای عمومی را سنجش کند و نقش‌های تببینی، تبلیغی و تهییجی خود را ایفا کند تا حضور حداکثری مردم اتفاق افتد و مردم با بصیرت و آگاهی بیشتری نامزدهای انتخاباتی را شناخته و مورد تأیید و یا رد قرار دهند.

نظرسنجی، ضرورت پیش انتخاباتی

وی گفت: امر نظرسنجی در رسانه‌ها برای آشنایی با ذائقه اجتماع یک امرحیاتی است. در کشورهای مردم سالار امر نظرسنجی نه تنها در مواقع پیش از انتخابات بلکه در همه امور اجتماعی و سیاسی به صورت مستمر صورت می‌گیرد و یک بانک اطلاعاتی به روز در اختیار تصمیم‌گیران جامعه قرار می‌دهد. داشتن یک بانک اطلاعاتی درست از نیازهای فردی و اجتماعی به برگزاری انتخاباتی پرشور منجر می‌شود.

رییس مرکز پژوهش و سنجش افکار صدا و سیما گفت: در ایران به واسطه برقراری نظام مردم سالاری دینی و وجود ارزش‌های اسلامی وانقلابی، امر نظرسنجی از اهمیت خاصی برخوردار است. تحقیقات و نظرسنجی‌ها یک آزمون جدی برای مراکز تحقیقاتی است تا دقت و اعتبار علمی آن مرکز سنجیده شود.

این کارشناس رسانه افزود: از ابتدای سال تاکنون مرکز پژوهش و سنجش افکار صدا و سیما حدود بیست نظرسنجی در فواصل زمانی معین و در استانهای مختلف انجام داده است. نتایج این بیست نظرسنجی نشان داد که دقیق‌ترین پیش بینی آماری میزان حضور ومشارکت مردمی چه به صورت روندی و چه بصورت نشان‌گاهی به مطالعات مرکز پژوهش و سنجش صدا و سیما تعلق دارد. این مرکز به عنوان یک اتاق فکر منظم علمی در خصوص مرجعیت رسانه‌های مختلف اولین موردی بود که بصورت روندی سنجش شد و مشخص شد که رسانه ملی اولین مرجع کسب خبر مردم بوده است.

قرابت آماری رسانه ملی با وزارت کشور

به گفته عبدالملکی از طرف وزارت کشور میزان مشارکت مردم تهران در انتخابات مجلس دهم و خبرگان رهبری حدود ۵۰ درصد اعلام شد که مرکز پژوهش رسانه ملی چند روز قبل از انتخابات، این مشارکت را ۷ / ۴۸ درصد پیش بینی کرده بود. همچنین از سوی وزارت کشور نرخ اعلامی مشارکت در کل کشور ۶۲ درصد اعلام شد که این مرکز رقمی بین ۷ / ۶۲ تا ۶۵ درصد را پیش بینی کرده بود. نزدیکی این پیش بینی ها به نرخ های اعلامی وزارت کشور نشان از دقت رسانه ملی در مطالعه و شناخت و ذائقه سنجی مردم ایران دارد.

نقش موثر رسانه ملی در افزایش مشارکت

دکتر یدالله جوانی با تاکید بر این‌که میزان حضور مردم ایران در پای صندوق‌های رای در مقایسه با سایر کشورها شگفت‌انگیز است، به جام‌جم گفت: مجموعه‌ای از عوامل در این مشارکت بالای ۶۲ درصدی دخیل بوده‌اند که صداو سیما و برنامه‌هایش بی‌گمان یکی از عامل‌های اصلی و تاثیرگذار در این میان هستند. ما نباید فراموش کنیم که در همه دوره‌‌های انتخاباتی و از جمله همین دوره، رسانه‌های بیگانه و ضد انقلاب همه توان خود را به کار گرفته بودند تا مردم را از رای دادن منصرف کنند ولی مردم ما مثل همیشه مشارکت بالایی را در انتخابات به ثبت رساندند.

وی تصریح کرد: مشارکت ۶۲ درصدی مردم در انتخابات اخیر نشان می‌دهد که مردم همیشه در صحنه هستند و نسبت به انقلاب و سرنوشت‌شان حساس. برای به وجود آوردن چنین حس تکلیف و مسئولیت‌پذیری بالایی عوامل متعددی نیاز است که برنامه‌های رسانه ملی یکی از آن‌هاست.

این استاد دانشگاه با اشاره به این‌که معمولا در همه دوره‌ها، برنامه‌های انتخاباتی رسانه ملی را رصد و دنبال می‌کند، افزود: صداوسیما با برنامه‌های متنوع و جذاب خود علاوه بر این‌که واقعیات جامعه را برای مردم بیان می‌کند، در عین حال آن‌ها را با حقوق و تکالیف‌شان هم آشنا می‌سازد.

به هر حال، انتخابات دستاورد انقلاب است و به خود مردم تعلق دارد. مجموعه برنامه‌های رسانه ملی در ایام پیش از انتخابات باعث آشنایی مردم به جناح‌ها و سلائق مختلف سیاسی شده و جنبه رقابتی بودن انتخابات را برای آن‌ها زنده نگه می‌دارد. در کنار این کارکرد، نوعی آگاهی‌بخشی نسبت به سلامت، قانونی و عادلانه بودن انتخابات به مخاطبان را به شکل جدی دنبال و پیگیری می‌کنند. در عین حال به مخاطبان خود این پیام را یادآوری می‌کنند که حق دارند متناسب با سلایق و دیدگاه‌های خود به گزینه‌هایشان رای بدهند.

بازتاب حضور گسترده مردم در انتخابات

رسانه ملی در ۷ اسفند، روز انتخابات با همه توان به میدان آمد و به بازتاب اخبار و حضور گسترده مردم در آن پرداخت. آمارها اذعان دارند که شبکه‌های مختلف سیما با اعزام ۸۴ گزارشگر، ۴۷ مجری و ۶۰ تیم خبری در مجموع بیش از ۱۰۴ ساعت برنامه از این رویداد بزرگ روی آنتن برده‌اند. این میزان در شبکه‌های برون‌مرزی با اعزام ۳۳ خبرنگار و ۲۰ تیم خبری به رقم ۳۷ ساعت برنامه زنده رسیده است. شبکه‌های متعدد رادیو هم با اعزام ۱۰۵ گزارشگر و استقرار ۳ فرستنده در مجموع ۱۶۵ ساعت برنامه زنده از انتخابات مجالس خبرگان رهبری و شورای اسلامی داشته‌اند.

محسن محمدی / محمد زند‌کریمخانی

رادیو و تلویزیون