کم کم مغازه ها باز می شوند. سوپری پیاده رو مغازه اش را از نوشابه و چیپس و پفک پر می کند. خیاطی و خشکشویی و صرافی و مشاور املاکی و لباس فروشی ها دیرتر باز می کنند، شاید به این دلیل که مشتریانشان دیرتر سراغشان می آیند. اما حلیم فروشی که زودتر از همه آمده کم کم بساط ظرف های حلیم را جمع می کند و حالا نوبت کباب هاست که به سیخ کشیده شود؛ و این گونه روز در خیابان اختیاریه آغاز می شود.

خیابانی که در زمان های نه چندان دور روستایی بود با باغ ها و مزارع سرسبز در اطرافش درست مثل اکثر مناطق شمال تهران؛ اما حالا به محله ای تبدیل شده است، در شمال تهران که از خیابان گلستان ششم پاسداران یا سلطنت آباد شروع می شود و بعد از گذشتن از خیابان دولت و میدان اختیاریه انتهایش به پل صدر می رسد. نام این محله در گذشته حسین آباد بوده است. با خریده شدن زمین ها توسط غلامحسین غفاری کاشانی که لقب صاحب اختیار را از مظفرالدین شاه قاجار داشت این محله هم به نام او، اختیاریه شد.

از ابتدا خیابان اختیاریه یعنی از پاسداران که وارد خیابان شوید، خیابانی باریک با پیاده رو هایی باریک تر و کوچه ها و بن بست هایی خواهید دید که زیر بار آپارتمان های بلند و گاه کوتاه به سختی نفس می کشند. بعد از گذراندن چهارراه دولت یا همان شهید کلاهدوز که به چهارراه دلبخواه معروف است برسید این تراکم بیشتر به چشم می خورد. از چهارراه دلبخواه تا میدان اختیاریه بخش تجاری محله قرار دارد که هر نوع صنفی را شما می توانید ببینید که خدمات متنوعی را ارائه می دهند. در بین این شلوغی مراکز تجاری، مسجدی قرار دارد که سال هاست بخشی از شناسنامه محل شده است؛ مسجد صاحب الزمان این طور که روی کاشیکاری اش حک شده از دهه ۳۰ اینجاست و از جمله مکان هایی است که در تاریخچه اختیاریه نقش داشته است. اما تا یادم نرفته بگویم قهوه خانه قدیمی اختیاریه هم یکی دیگر از جاهای شناسنامه دار محل است که روزگاری زیر سایه درختان بلند و تنومند کهنسال به همت علی مشد عزیز حول و حوش سال ۴۰ شکل گرفته است. گرچه این روز ها هیچ شباهتی به گذشته اش ندارد.

حلیم فروشی معروف مجید هم این روزها به یکی از نمادهای اختیاریه تبدیل شده است. مغازه ای کوچک که کمی پایین تر از میدان اختیاریه قرار دارد و صف چند لایه و طولانی مقابلش خصوصا در غروب های ماه رمضان، هر رهگذری را به تعجب وامی دارد. از من می شنوید اگر گذرتان به این محله افتاد این حلیم را از دست ندهید، چرا که اصولا استانداردهای یک حلیم خوب را در ذهن شما حسابی جابه جا می کند.

در امتداد همین خیابان به میدان اختیاریه می رسید. میدانی نه چندان بزرگ که روزگاری مرکز روستا بوده است. میدانی مانند اکثر میدان های تهران فواره ای وسط حوض آبی و گل هایی در اطراف آن با هیچ نشانه خاص که نمادی از این مکان داشته باشد. در ضلع جنوب شرقی آن زمین خاکی فوتبال محصور در دیوار قرار دارد که خیلی از بازیکن های تیم ملی در آن توپ زده اند از جمله اکبر محمدی و حسن روشن و خیلی های دیگر؛ تنها زمین خاکی شمال تهران که یادآور زمین خاکی هایی است که خیلی از بچه های قدیمی بازی فوتبال را از این زمین ها شروع کرده اند. در ضلع غربی میدان خیابان شهید دوقوز قرار دارد که میدان تره بار بزرگی در آن قرار دارد، محلی ها همیشه از خیل ماشین و باریکی خیابان، ترافیکش و شلوغی اش شاکی هستند، اما هنوز در پشت میدان اختیاریه خانه های کوچک قدیمی با حیاط ها و درختان تنومند که هنوز تبدیل به آپارتمان نشده اند و کوچه های تنگ و باریک وجود دارند که نشان دهند که تا چند دهه گذشته اینجا روستایی خوش آب و هوا با مزارع و باغ های مصفا بوده است.

اما کمی دورتر از میدان، بوستان اختیاریه قرار دارد که تا ۴۰ سال گذشته قبرستان روستای رستم آباد بود ولی حالا تبدیل به پارکی برای اهالی محل شده است؛ بوستانی که تنها یادگاری که از آن زمان دارد مقبره کوچکی است که متعلق به حاج آخوند رستم آبادی است. شیخ ملا محمدعلی، معروف به حاج آخوند رستم آبادی از روحانیون معروف دوره مشروطه بود. البته روحانیون زیادی در این محل یا نزدیک به آن زندگی می کردند از جمله آیت الله حایری و موسوی و تجویدی و شیخ شاه آبادی و بالاخره آقای مطهری که در خیابان دولت ساکن بودند و هم اکنون منزلشان به موزه تبدیل شده است. شاید وجود این افراد یکی از دلایلی باشد که این محله را دارای بافت مذهبی و سنتی کرده است.

خیابان را که بعد از میدان به سمت اختیاریه شمالی طی کنید کم کم شیب خیابان خود را نشان می دهد و راه را برای بالا رفتن دشوار می کند، هرچند پیاده راه ها آن قدر تنگ هستند که خیلی مناسب پیاده روی نیستند ولی سکوت و خلوتی خاص در این قسمت وجود دارد که آدم را وسوسه می کند پیاده بروید تا این که انتهای خیابان با صدای غرش بزرگراه صدر و پل آن خود را نشان دهد و شما را متوقف کند.

اما راه رسیدن به خیابان اختیاریه؛ شما می توانید از خیابان پاسداران، خیابان ششم وارد خیابان اختیاریه جنوبی شوید یا این که ماشین هایی که در خیابان دولت تردد می کنند، می توانند شما را در چهارراه دلبخواه پیاده کنند و شما از میانه خیابان اختیاریه سر درآورید. اما اگر می خواهید از وسایل نقلیه عمومی استفاده کنید، می توانید از خطوط اتوبوس متروی شهید حقانی ـ اختیاریه یا اتوبوس های اختیاریه ـ شهید بهشتی خودتان را به این محله برسانید.

اکرم بیگی / چمدان (ضمیمه آخر هفته روزنامه جام جم)