با نزدیک شدن به ایام نوروز، آمار ورود گرشگران داخلی به شهر اصفهان رو به فزونی می رود، زیرا این شهر به دلیل وجود آثار تاریخی شاخص و متعدد از قدیم یکی از مقاصد مهم و پربازدید گردشگران بوده است؛ اما در چند سال اخیر بسیاری از این بناها به دلیل کهنگی و فرسودگی زیر تیغ جراحی مرمت رفته و در میان داربست های فلزی محصور شده است. عمارت های چهلستون، هشت بهشت، عالی قاپو و مسجد امام از جمله این آثار است که مرمت آنها از چند سال پیش آغاز شده و همچنان ادامه دارد. این بناها گاهی به روی گردشگران باز و گاهی بسته می شود و گرچه تلاش هرساله مسئولان میراث فرهنگی اصفهان باز شدن این بناها در ایام پربازدید نوروز بوده است، با این حال دو عمارت عالی قاپو و هشت بهشت سال گذشته پذیرای مسافران نوروزی نبود (البته طبقه دوم عمارت هشت بهشت از حدود ده سال پیش به دلیل تعمیرات تعطیل شده است). امسال هم این بناها نمی تواند در آستانه سال نو با ظاهری خوشرنگ و لعاب خود را به گردشگران نوروزی نشان دهد، با این حال و به گفته مسئولان میراث فرهنگی این استان، مرمت اضطراری (مقطعی) و تمیزکاری و پاکسازی این مجموعه ها و دیگر بناهای استان از یک ماه پیش آغاز شده و طی دو سه روز آینده به پایان می رسد تا شرایط بازدید برای گردشگران در ایام نوروز فراهم شود.

یک کارشناس مسئول در سازمان میراث فرهنگی اصفهان درباره روند مرمت کاخ عالی قاپو به سوکا گفت: کار مرمت ایوان این بنا در سه مرحله برنامه ریزی شده بود که دو مرحله آن تا پایان امسال به پایان می رسد و قرار است محوطه کارگاه آن نیز به نحوی جمع و جور شود که مردم بتوانند از دو سوم فضا برای بازدید استفاده کنند.

شهرام امیری با اشاره به این که داربست های این عمارت نیز به حداقل رسیده و ۸۰ درصد آن جمع آوری شده است، افزود: امسال دو بخش جدید به این عمارت اضافه شده که مسافران می توانند برای نخستین بار از آن بازدید کنند. اول اتاق معرفی است که مانیتوری در آن نصب است و فیلمی از مراحل ساخت و مرمت بنا را برای مردم به نمایش می گذارد و دوم آماده سازی مسیر ارتباطی این کاخ به دولتخانه صفوی موسوم به «راه شاهی» است که معماری آن شبیه سی وسه پل و حدود ۱۵۰ متر طول دارد و در حال مرمت و آماده سازی است و تا عید افتتاح و آماده تردد و بازدید مردم خواهد شد.معاون میراث فرهنگی استان اصفهان نیز درباره زمان مرمت کامل ایوان عالی قاپو گفت: مرمت ایوان این بنا تا خرداد سال ۹۴ به پایان رسیده و داربست های آن جمع خواهد شد.ناصر طاهری با اشاره به این که مرمت ایوان شامل مرمت کف ایوان، مقاوم سازی و استحکام بخشی ستون های چوبی و مرمت تزئینات چوبی زیر سقف و استحکام بخشی سازه چوبی دو پوش ایوان است، افزود: هزینه مرمت ایوان مبلغی بالغ بر یک میلیارد و ۳۰۰ هزار تومان برآورد شده است.

رهایی چهلستون از قید داربست ها؛ ۲ سال دیگر

چهلستون یکی دیگر از بناهای ارزشمند اصفهان است که در حال مرمت و دربند داربست هاست. مسئول روابط عمومی میراث فرهنگی اصفهان با اشاره به این که ایوان این بنا نیز در حال مرمت اصولی است که کار در ایام نوروز متوقف شده و از شانزدهم فروردین دوباره آغاز می شود، گفت: از آنجا که ایوان این بنا بسیار بزرگ تر از ایوان عالی قاپو و حدود ۷۰۰ متر است، به دلیل ایجاد رفاه برای بازدیدکنندگان مرمت آن مرحله به مرحله انجام می شود، به طوری که اکنون فضا برای بازدید آماده است.

امیری با بیان این که مرمت ایوان شامل دو بخش استحکام بخشی و مرمت تزئینات است که به ترتیب و در هر بخش از ایوان انجام می شود، افزود: کار بازسازی نقاشی های تالار اصلی عمارت نیز که از دو سال پیش شروع شده بود، تا آخر سال به طور کامل به پایان می رسد.

به گفته وی، اکنون بخش کمی از این بنا و حدود ۱۰درصد آن در حصار داربست هاست.

در همین زمینه چندی پیش مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری اصفهان با اشاره به این که براساس برنامه ریزی صورت گرفته در زمینه مرمت بنا، بناهای تاریخی شاخص اصفهان تا دو سال آینده از بحران خارج می شود، به تسنیم گفته بود چهلستون از نظر سقف و سازه های بام، مشکلات اساسی داشت و می توان گفت در ۵۰ سال گذشته اقدامات ویژه ای برای ترمیم آن صورت نگرفته بود. زیر سقف وآرایه های این سازه چوبی با ریزش مواجه شده و ممکن بود این مشکل به بقیه بنا و تزئینات انتقال یابد.به گفته فریدون اللهیاری، این پروژه حدود پنج میلیارد تومان اعتبار نیاز دارد و با توجه به قول ها و اعتباراتی که در پایگاه های جهانی سازمان میراث فرهنگی پیش بینی شده، حدود ۴۰۰ تا ۵۰۰ میلیون تومان اعتبار به آن افزوده می شود.

وی با اشاره به بازدید رئیس سازمان میراث فرهنگی کشور از عمارت چهلستون یادآور شد: از ابتدای سال دغدغه مرمت چهلستون را داشته ایم تا این که در پاییز امسال در بازدید سلطانی فر و استاندار اصفهان از چهلستون، تصمیم بر این شد که پروژه مرمت آن شروع شود و رئیس سازمان میراث فرهنگی کشور نیز حمایت جدی برای مرمت این بنا و پرداخت اعتبارات بدون وقفه را اعلام کرد که به این ترتیب و با برنامه ریزی اصولی و تخصیص اعتبارات لازم، مرمت کامل این پروژه در دو سال آینده به پایان می رسد.

هشت بهشت امسال هم تعطیل است

یکی دیگر از عمارت های در حال مرمت و البته پربازید اصفهان، هشت بهشت است که طبقه دوم آن چند سالی است به روی گردشگران بسته شده است.

امیری، کارشناس مسئول میراث فرهنگی اصفهان دراین باره به سوکا گفت: در طول تاریخ بویژه در دوران قاجاریه به تزئینات این عمارت در طبقه دوم آن آسیب های جدی وارد شده است. از همین رو میراث فرهنگی برای حفاظت از تزئینات باقیمانده تصمیم گرفته که این بخش به تناوب تعطیل شده یا بازدید از آن به حداقل برسد. امسال نیز برنامه ای برای بازگشایی آن وجود ندارد، زیرا ورود حجم عظیمی از مسافران در ایام نوروز به این عمارت، بی شک در این شرایط آسیب های زیادی به آن وارد خواهد کرد.

وی درباره منارجنبان نیز یادآور شد که از حدود ده سال پیش و برای حفاظت از منارهای این بنا، ورود مردم به منارها و تکان دادن آنها ممنوع شده است و فقط یک نفر از میراث روزانه دو یا سه بار در روز و در اوقات مشخص به تکان دادن آن برای تماشای مردم اقدام می کند، زیرا در ایامی همچون نوروز روزانه حدود ۱۱ هزار نفر از این اثر بازدید می کنند که اگر به همین میزان منارها تکان بخورد، بی شک اگر منارها از بتون هم باشد، در مدت کوتاهی اثری از آنها باقی نخواهد ماند.

امیری یادآور شد که اکنون ۱۵۰ نفر راهنمای گردشگری توسط میراث فرهنگی در حال آموزش هستند تا در ایام نوروز مسافران و گردشگران این استان را راهنمایی کنند.در همین حال مدیر موزه ها و بناهای تاریخی شهرستان اصفهان نیز یادآور شد که پاکسازی بناهای تاریخی استان اصفهان در راستای ارائه خدمات هر چه بهتر به گردشگران نوروز از اواخر بهمن آغاز شده و تا بیست و سوم اسفند به طول خواهد انجامید.

روح الله سیدالعسگری مرمت اضطراری بناهای تاریخی، پاکسازی کاشی ها، تعویض لامپ های فرسوده و رنگ آمیزی بخش های مختلف بناهای تاریخی را از جمله اقدامات زیباسازی در آستانه نوروز ۹۴ ذکر کرده و یادآور شد: بیش از ۶۰ بنای تاریخی و جاذبه گردشگری توسط اداره کل میراث فرهنگی در سطح استان برای بازدید گردشگران آماده سازی می شود.

گفتنی است به دلیل مشکلات زیاد و غیرقابل انکار میراث فرهنگی اصفهان در بخش مرمت، رئیس جمهور در سفر اخیر خود به این استان، ۴۰ میلیارد تومان به بخش میراث فرهنگی اصفهان طی سال های ۹۴ و ۹۵ اختصاص داد.

فاطمه مراد زاده / گروه ایران